Tài liệu tập huấn về Kĩ thuật dạy học tích cực
Báo cáo viên: TS Cao Thị Thặng
Các kĩ thuật dạy học tích cực

TẬP HUẤN
GV cốt cán
TH

3
Vì sao cần áp dụng kĩ thuật dạy học tích cực?
Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực
Tăng cường hiệu quả học tập
Tăng cường trách nhiệm cá nhân
Yêu cầu áp dụng nhiều năng lực khác nhau
Tăng cường sự hợp tác, giao tiếp, chia sẻ kinh nghiệm
4
Học tập hợp tác
Hạn chế của học tập hợp tác
Chỉ có một số cá nhân trong nhóm tích cực
Một số cá nhân ỉ nại, không tích cực
- Kết quả không cao
5
5
Một số kĩ thuật DH tích cực
1. Kĩ thuật “Khăn trải bàn”
2. Kĩ thuật “Các mảnh ghép”
3. Sơ đồ KWL
4- Sơ đồ tư duy
6

Hoạt động 1:
Trải nghiệm về kĩ thuật “khăn trải bàn”
Nội dung: Kĩ thuật dạy học tích cực là gì?
Tổ chức mỗi nhóm 4-6 người.
Làm việc cá nhân, ghi ý kiến cá nhân vào vị trí của giấy A0.
Thảo luận và ghi ý kiến chung của nhóm vào
Phần trống ở chính giữa giấy A0.
Thảo luận:
Thế nào là kĩ thuật khăn trải bàn?
- Ưu điểm của kĩ thuật khăn trải bàn là gì?
7
1. Kĩ thuật “Khăn trải bàn”
Là cách thức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm tăng hiệu quả học tập:
Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực.
Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS.
Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS.
8
Sơ đồ nhóm theo Kĩ thuật “Khăn trải bàn”
cá nhân
1
2
4
3
Cá nhân
Cá nhân
Cá nhân
9


Ý kiến chung của cả nhóm về chủ đề
Viết ý kiến cá nhân
1
3
4
2
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Sơ đồ hoạt động theo kĩ thuật “Khăn trải bàn”
10
Quy trình thực hiện kĩ thuật “Khăn trải bàn”

Bước 1: Xác định nhiệm vụ nghiên cứu : Tương đối phức hợp, khó khăn cá nhân không thể hoặc thực hiện không hiẹu quả.
Bước 2: Chuẩn bị. Giấy A0, bút dạ hoặc bút thường.
Bước 3: Tổ chức học hợp tác theo kĩ thuật khăn trải bàn.
+ Phân công nhóm: ít nhất 4 người /nhóm. Mỗi người ngồi vào vị trí phù hợp.
+ Nhóm trưởng chỉ đạo hoạt động nhóm tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,…) do GV đặt ra.
Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng thời gian nhất định. Ghi kết quả vào vị trí đã định của giấy A0 ( khăn trải bàn).
Bước 4: Nhóm HS thảo luận thống nhất kết quả chung của nhóm và điền vào ô trống ở giữa

11
Thực hiện linh hoạt
Nếu khó khăn về khăn trải bàn ( không có giấy A0), số lượng HS có thể thực hiện như sau:
- Mỗi HS ghi ý kiến riêng trên một mảnh giấy riêng.
- Đặt giấy ghi ý kiến của mỗi HS và mảnh giấy ghi ý kiến của nhóm theo sơ đồ thực hiện khăn trải bàn.
- Thảo luận và ghi ý kiến chung của nhóm vào mảnh giấy ở vị trí trung tâm.
12
Thực hành áp dụng kĩ thuật khăn trải bàn theo quy trình trên
Yêu cầu: Chọn một nội dung ở tiểu học: Toán hoặc Tiếng Việt, khoa học…và áp dụng theo nhóm.
13
2. KĨ THUẬT MẢNH GHÉP
Hoạt động 2: Trải nghiệm về kĩ thuật “mảnh ghép”
Nội dung: Tìm hiểu các yếu tố cần thiết cho sự phát triển của cây.
Vòng 1: Ngồi theo nhóm 4 – 6 người.
Thực hiện nhiệm vụ vòng 1.
Vòng 2: Tổ chức nhóm mới sao cho mỗi nhóm mới đều có đủ thành viên của tất cả các nhóm ở vòng 1.
Thực hiện nhiệm vụ vòng 2.
Báo cáo kết quả.
14

Vòng 1: Mỗi nhóm chuyên gia thực hiện 1 nhiệm vụ sau:

- Điều gì xảy ra nếu cây không có rễ? ( Nhóm 1)
Điều gì xảy ra nếu cây không có thân?
Điều gì xảy ra nếu cây không có lá?
Điều gì xảy ra nếu cây không có hoa/ quả?

Vòng 2: Nhóm mảnh ghép :
Nêu các yếu tố cần thiết cho cây phát triển tốt và giải thích tại sao?
15
Kĩ thuật Các mảnh ghép
Hoạt động: Thảo luận nhóm
Thế nào là kĩ thuật mảnh ghép?
Quy trình thực hiện kĩ thuật mảnh ghép là gì?
Nêu thí dụ áp dụng kĩ thuật mảnh ghép trong dạy học tiểu học.
- Đại diện nhóm báo cáo kết quả
16

Thế nào là kĩ thuật “Các mảnh ghép”?

Là hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm:
Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp
Kích thích sự tham gia tích cực của HS:
Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả vòng 1 và hoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 2).
17
Sơ đồ kĩ thuật “Các mảnh ghép”
Vòng 1
Vòng 2
1
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
3
3
3
3
3
3
18

Vòng 1: Nhóm chuyên gia
Nhóm 3 hoặc 4 người nghiên cứu sâu về một vấn đề.

Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ (Ví dụ : nhóm 1 : nhiệm vụ A; nhóm 2: nhiệm vụ B, nhóm 3: nhiệm vụ C)

Đảm bảo mỗi thành viên trong nhóm hiểu được tốt nội dung.
Mỗi thành viên đều trình bày được kết quả cho người khác.
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
Hình thành nhóm mới gồm 3 hoặc 4 người bao gồm có các thành viên của nhóm chuyên gia.
Mỗi thành viên trong nhóm mới chia sẻ nội dung ở vòng 1 có liên quan đến nhiệm vụ ở vòng 2.

Nhóm giải quyết nhiệm vụ vòng 2 từ kết quả ở vòng 1.

Trình bày, chia sẻ kết quả nhiệm vụ ở vòng 2
Quy trình thực hiện kĩ thuật “Các mảnh ghép”
19
Thiết kế nhiệm vụ “Mảnh ghép”
- Lựa chọn nội dung/chủ đề phù hợp
Xác định một nhiệm vụ phức hợp để giải quyết ở vòng 2 dựa trên kết quả các nhiệm vụ khác nhau đã được thực hiện ở vòng 1
Xác định những yếu tố cần thiết để giải quyết nhiệm vụ phức hợp (kiến thức, kĩ năng, thông tin, chiến lược)
Xác định các nhiệm vụ mang tính chuẩn bị (thực hiện ở vòng 1). Xác định các yếu tố hỗ trợ cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 2
20
Nhiệm vụ các thành viên trong nhóm
21
Ví dụ
Chủ đề: Câu tiếng Việt
* Vòng 1:
Nhiệm vụ 1: Thế nào là câu đơn? Nêu và phân tích VD minh họa
Nhiệm vụ 2: Thế nào là câu ghép? Nêu và phân tích VD minh họa
Nhiệm vụ 3: Thế nào là câu phức? Nêu và phân tích VD minh họa

* Vòng 2:
Câu đơn, câu phức và câu ghép khác nhau ở điểm nào? Phân tích VD minh hoạ
22
3. Sơ đồ KWL
K: Know
W: Want
L: Learn
23
Sơ đồ KWL

1. Tìm ra điều bạn đã biết
về một chủ đề
2. Tìm ra điều bạn muốn
biết về một chủ đề
3. Thực hiện nghiên cứu
và học tập
4. Ghi lại những điều bạn học được
24
Sơ đồ KWL
Chủ đề:
Tên:
Ngày :
25
Ví dụ về sơ đồ KWL
Chủ đề: Tìm hiểu về kĩ thuật mảnh ghép
Tên:………………….
Ngày : …………………………………..
26

4. Sơ đồ tư duy.

Hoạt động 3: Trải nghiệm về sơ đồ tư duy
27
4. Sơ đồ tư duy
Chủ đề
chính
Vấn đề liên quan
Chủ đè nhỏ
Vấn đề liên quan
Vấn đề liên quan
Vấn đề liên quan
28
Sơ đồ tư duy
Sơ đồ tư duy là gì?

Là một công cụ tổ chức tư duy.
Là phương pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ não rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não.
Là một phương tiện ghi chép sáng tạo và hiệu quả:
+ Mở rộng, đào sâu và kết nối các ý tưởng
+ Bao quát được các ý tưởng trên một phạm vi sâu rộng.
29
Sơ đồ tư duy
Sơ đồ tư duy giúp gì cho bạn?

- Sáng tạo hơn
Tiết kiệm thời gian
Ghi nhớ tốt hơn
Nhìn thấy bức tranh tổng thể
Tổ chức và phân loại
- ...
30
Quy trình thực hiện theo sơ đồ tư duy
Bước 1: Xác định chủ đề chính: Chủ đề cần tìm hiểu.
Bước 2: Phát triển ý tưởng tự do
Từ một chủ đề lớn, tìm ra các chủ đề nhỏ liên quan ( chủ đề nhỏ)
Từ mỗi chủ đề nhỏ lại tìm ra những yếu tố/nội dung liên quan ( Chủ đề nhỏ hơn)...
Bước 3: Xem xét và thảo luận để loại bỏ nội dung trùng lặp, thiếu chính xác.
Bước 4: Hoàn thiện sơ đồ tư duy. Tạo ra một “bức tranh tổng thể” mô tả về chủ đề lớn một cách đầy đủ và rõ ràng
31
Phát triển ý tưởng theo các câu hỏi có liên quan đến chủ đề chính
5W1H

What : là gì
When: Khi nào
Who: ai
Where: ở đâu
Why : tại sao
How: Như thế nào, Bằng cách nào
32
Ví dụ về Sơ đồ tư duy
Quả
Đặc điểm
Cách
sử dụng
Ích lợi
Nơi trồng
Các loại
quả
33
Ví dụ về sơ đồ tư duy
34
35
36
37
37
Hoạt động 4

Thực hành thiết kế trích đoạn kế hoạch DH một số kĩ thuật dạy học mang tính hợp tác và trình bày kết quả
Nhóm Toán
Nhóm Tiếng Việt
Nhóm Khoa học
- Nhóm các môn còn lại